*ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾ? ಮೊದಲು ಅಲ್ಲಿರುವ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ!*

.

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾ? ಮೊದಲು ಅಲ್ಲಿರುವ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ!

15 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ವರದಿಗಳ ನಡುವೆ ಬದಲಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಬದುಕು; ಕಾಡು ಉಳಿದಿದೆ, ಆದರೆ ಕಾಡಿನ ನಡುವೆ ಮನುಷ್ಯ ಮಾತ್ರ ಒಂಟಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ!
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದರೆ ತಕ್ಷಣ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ.
ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ವರದಿ.
ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ವರದಿ.
ಸದನದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ.
ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ.
ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ.
ಪರಿಸರವಾದಿಗಳ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ.
ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ.
ಚರ್ಚೆ, ಚರ್ಚೆ, ಚರ್ಚೆ…
ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.
“ಇವತ್ತು ಎಷ್ಟು ಹಂದಿ ಬಂದಿದ್ದವು?”
“ನಮ್ಮ ತೋಟಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು.”
“ನಮ್ಮ ಕಡೆ ಆರು.”
“ಮಂಗ?”
“ಅಯ್ಯೋ, ಅವುಗಳ ಲೆಕ್ಕವೇ ಇಲ್ಲ!”
ಅಲ್ಲೊಬ್ಬ ಅಜ್ಜ ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಆ ದಿನದ ‘ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿ ವರದಿ’ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ!
ಇತ್ತ ವಿಧಾನಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಲಾಹಲ.
ಅತ್ತ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಂಗಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಇಬ್ಬರು ವೃದ್ಧರು ಗಂಟೆ, ಜಾಗಟೆ ಹಿಡಿದು,
“ಹೂ… ಹೋ… ಹೋ…”
ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.
ಮಂಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಅವರನ್ನು ನೋಡುತ್ತದೆ.
“ಹಚಾ… ಇವನ…” ಎಂಬಂತೆ ಮುಖ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ!
ಇದು ತಮಾಷೆಯಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು.
ಆದರೆ ಇದರ ಹಿಂದೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ವಾಸ್ತವವಿದೆ.
15 ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗಿದ್ದು ಏನು?
ಸುಮಾರು 15–16 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕುರಿತು ವರದಿಗಳು ಸಿದ್ಧವಾದಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ಜನಜೀವನ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.
ಇಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಬದಲಾಗಿದೆ.
ಅದು ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ.
ಬದಲಿಗೆ, ಪರಿಸರದಿಂದಲೇ ಜನರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಬದಲಾಗಿದೆ.
ಕಳೆದ ಒಂದೂವರೆ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಯುವಕರು ನಗರಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದಾರೆ.
ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ.
ಮಂಗಳೂರಿಗೆ.
ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಗೆ.
ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ.
ಮುಂಬೈಗೆ.
ಪುಣೆಗೆ.
ಗೋವಾಕ್ಕೆ.
ಮತ್ತಿತರ ನಗರಗಳಿಗೆ.
ಯುವಕರು ಹೋದರು.
ಮಕ್ಕಳು ಹೋದರು.
ಶಿಕ್ಷಿತರು ಹೋದರು.
ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯೂ ಹೋಯಿತು.
ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದವರು?
ಬಹುತೇಕ ಕಡೆ 40 ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರು.
ಅದರಲ್ಲೂ ಸಣ್ಣ ಹಿಡುವಳಿದಾರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟ.
ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮ ಊರಿನಲ್ಲಿ.
ಮಕ್ಕಳು ನಗರದಲ್ಲಿ.
ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.
ಹುಣ್ಣಿಮೆಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.
ಒಂದು ಮದುವೆ ಇದ್ದರೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.
ಒಮ್ಮೆ ಜಮೀನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ.
ಮತ್ತೆ ನಗರಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾರೆ.
ಅವರ ಬದುಕು ಈಗ ಬೆಟ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ.
ದೊಡ್ಡ ಹಿಡುವಳಿದಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೂ ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ಭರವಸೆ
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ದೊಡ್ಡ ಹಿಡುವಳಿದಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನ.
ಕೃಷಿಯಿಂದ ಉತ್ತಮ ಆದಾಯ ಬರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಿಂತ ಜಮೀನಿನಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯವಿದ್ದರೆ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಕೃಷಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅಡಕೆ, ಕಾಳುಮೆಣಸು, ಕಾಫಿ, ಏಲಕ್ಕಿ ಮುಂತಾದ ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಆದಾಯ ಸಿಗುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಇನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಸಣ್ಣ ಹಿಡುವಳಿದಾರನಿಗೆ?
ಅವನಿಗೆ ಕೃಷಿ ಎಂದರೆ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನ.
ಲಾಭದ ಉದ್ಯಮವಲ್ಲ.
ಹಾಗಾಗಿ ಒಂದು ಕಡೆ ಯುವಕರು ಹೊರಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಸಣ್ಣ ಹಿಡುವಳಿದಾರರು ಹೇಗೋ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಇನ್ನೊಂದು 20–30 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಈ ಚಿತ್ರ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬದಲಾಗಬಹುದು.
ಇಂದು ಇರುವ ಹಿರಿಯ ಪೀಳಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಈಗಾಗಲೇ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಊರು ನೆನಪಿರಬಹುದು.
ಆದರೆ ಬದುಕು ಇರದು.
ಹಾಗಾದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ:
ಇನ್ನೊಂದು 25–30 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ‘ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯ’ಗಳಾಗಿಬಿಡುವುದಿಲ್ಲವೇ?
ಹಾಗಾದರೆ ಜನರನ್ನು ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸುವ ಅಗತ್ಯವೇ?
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ವರದಿಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಹಳೆಯ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಜನರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಭಯವನ್ನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಆದರೆ ಇಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಏನು?
ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜನರು ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ.
ಉಳಿದವರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ವಯಸ್ಸಾದವರು.
ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಲು ಸಿದ್ಧವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇದೆ.
ಹೀಗಿರುವಾಗ ಜನರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಬದಲು, ಅವರಿಗೆ ಗೌರವಯುತ ಪರ್ಯಾಯ ಬದುಕು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಹೊರಬರುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬಹುದೇ?
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಚರ್ಚೆಯ ಭಾಗವಾಗಬೇಕು.
ಯಾಕೆಂದರೆ ಇಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಅನೇಕ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಯಾರಾದರೂ,
“ನಿಮಗೆ ಉತ್ತಮ ಮನೆ ಕೊಡುತ್ತೇವೆ. ಮಕ್ಕಳಿರುವ ನಗರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಜಾಗ ಕೊಡುತ್ತೇವೆ. ಸುರಕ್ಷಿತ ಜೀವನ ಕೊಡುತ್ತೇವೆ. ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಾಟ ಇಲ್ಲ.”
ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ, ಅವರು “ಬೇಡ” ಎನ್ನುವರೇ?
ಬಹುಶಃ ಅವರ ಉತ್ತರ ಬೇರೆ ಇರಬಹುದು.
ಈಗ ಕಾಡು ಯಾರಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಡುತ್ತಿದೆ?
ಇಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಕಾಡನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ.
ಮರ ಕಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ.
ಕಾಡಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ.
ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತುತ್ತಿದ್ದ.
ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ.
ಇಂದು?
ಮನುಷ್ಯನೇ ಕಾಡಿನಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿದು, ಹಲಗೆ-ತೊಲೆ ಮಾಡಿ ಮನೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವರು ಇಂದು ಅದೇ ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಮನೆ ಕಟ್ಟಬೇಕಾದರೆ ಸಿಮೆಂಟ್ ಬೇಕು.
ಸಿಮೆಂಟ್ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ?
ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಿಂದ.
ಕಬ್ಬಿಣ ಎಲ್ಲಿಂದ?
ನಗರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ.
ಹಾಗಾಗಿ ಕಾಡಿನ ಮರ ಕಡಿಯುವ ಅಗತ್ಯವೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
ಅಂದರೆ ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಾಡಿನಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಆದರೆ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳು?
ಅವು ಮಾತ್ರ ಮನುಷ್ಯನ ಮನೆಬಾಗಿಲಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಿವೆ!
ಅಡಕೆ ಗಿಡ ನೆಟ್ಟರೆ ಮೊದಲು ಹಂದಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ!
ಹೊಸದಾಗಿ ಅಡಕೆ ಗಿಡ ನೆಟ್ಟಿದ್ದೀರಿ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ.
ಮಣ್ಣನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದೀರಿ.
ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕಿದ್ದೀರಿ.
ಗಿಡ ನೆಟ್ಟಿದ್ದೀರಿ.
ನಾಳೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಹೋಗಿ ನೋಡಿದರೆ?
ಗಿಡ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ!
ಹಂದಿ ರಾತ್ರಿ ಬಂದು ಮಣ್ಣನ್ನು ಅಗೆದು, ಗಿಡದ ಬುಡವನ್ನೇ ಜಗಿದು ಹೋಗಿರುತ್ತದೆ.
ಬಾಳೆಗಿಡವೂ ಅಷ್ಟೇ.
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನೆ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಸಾಲಾಗಿ ಬಾಳೆಗಿಡಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದವು.
ಇಂದು ಹಂದಿಯ ಭಯದಿಂದ ಒಂದೆರಡು ಬಾಳೆಗಿಡಗಳು ಹೇಗೋ ನಿಂತಿರುತ್ತವೆ.
ಅವುಗಳಿಗೂ ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದು,
“ಇವತ್ತು ಬದುಕಿದ್ದೇವಾ?”
ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ!
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನುಗ್ಗೆ ಮರ ಅಪರೂಪ!
ಇದು ಕೇಳಲು ವಿಚಿತ್ರ.
ಆದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ತಿಳಿದವರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಮಣ್ಣು ಫಲವತ್ತಾಗಿದೆ.
ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲೇ ಗೊಬ್ಬರ ಇದೆ.
ಒಂದು ನುಗ್ಗೆ ಬೀಜ ಬಿದ್ದರೂ ಗಿಡ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಪಪ್ಪಾಯ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಸೌತೆಕಾಯಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಬದನೆಕಾಯಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಮನುಷ್ಯನಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಮತ್ತೊಂದು ಜೀವಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿ!
ಮಂಗ.
ಹೀಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಕೆಲವು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ತರಕಾರಿ ಸಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ತರಕಾರಿ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ?
ಬಯಲುಸೀಮೆಯಿಂದ.
ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ತರಕಾರಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು ಖರೀದಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಫ್ರಿಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾರೆ.
ಒಂದು ವಾರ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣು ಖಾಲಿ.
ಏಕೆಂದರೆ ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆದರೆ ಮಂಗಗಳಿಗೆ ಹಬ್ಬ!
ಒಂದು ಸಮಾಧಾನ ಮಾತ್ರ ಇದೆ.
ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಮಂಗಗಳಿಗೆ ಫ್ರಿಜ್ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಲು ಇನ್ನೂ ಧೈರ್ಯ ಬಂದಿಲ್ಲ.
ಆ ದಿನವೂ ಬಂದರೆ?
ಅದು ಬೇರೆ ಅಧ್ಯಾಯ!
ಮಕ್ಕಳಿಗಿಂತ ಹಂದಿಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತವೆ!
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಕೆಲವು ಹಿರಿಯರ ಬದುಕನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಸತ್ಯ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ನಗರದಲ್ಲಿ.
ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದು-ಎರಡು ಬಾರಿ ಊರಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.
ಆದರೆ ಹಂದಿಗಳು?
ನಿತ್ಯ ಬರುತ್ತವೆ!
ಮಂಗಗಳು?
ಅವುಗಳಿಗೂ ನಿಯಮಿತ ಭೇಟಿ!
ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮಗನಿಗೆ ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮನ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡಲು ಸಮಯ ಕಡಿಮೆ.
ಹಾಗಿದ್ದಾಗ ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತಿ ತೋಟಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಎಲ್ಲಿಂದ?
ಮರ ಕಡಿಯುವುದು ಎಲ್ಲಿಂದ?
ಹಂದಿ ಓಡಿಸುವುದು ಎಲ್ಲಿಂದ?
ಮಂಗ ಓಡಿಸುವುದು ಎಲ್ಲಿಂದ?
ನಗರದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ‘ಹಳೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಕೆಲಸ’ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿವೆ.
“ಹಂದಿ ಹೊಡೆಯೋಣ” ಎಂದರೆ ಕಾನೂನು; “ಹಂದಿ ತಿನ್ನಲಿ” ಎಂದರೆ ಪ್ರಕೃತಿ!
ಇನ್ನೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಹಿಂದೆ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ರೈತರು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಅದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿತ್ತೇ, ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ಬೇರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಆದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಮತೋಲನ ಇತ್ತು ಎಂಬ ವಾದವಿದೆ.
ಈಗ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ನಿಯಮಗಳು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿವೆ.
ಅದು ಏಕೆ ಅಗತ್ಯ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪರಿಸರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಲವಾದ ಕಾರಣಗಳಿವೆ.
ಆದರೆ ಅದರ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ?
ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಬೆಳೆ ಹಾನಿ.
ಅವನಿಗೆ ಕಾನೂನು.
ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ.
ಇದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳಿದರೆ ತಪ್ಪಾಗಬಹುದು.
ಆದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ರೈತನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೇ.
ಅವನು ತನ್ನ ಬೆಳೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ದೂರು ಕೊಡಬೇಕು.
ಪರಿಹಾರ ಕೇಳಬೇಕು.
ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು.
ಅಷ್ಟರೊಳಗೆ ಹಂದಿ ತನ್ನ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿರುತ್ತದೆ!
ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮಾಂಸ ತರುವುದು ಸುಲಭ!
ಊರಿನ ಕೆಲ ಯುವಕರಿಗೂ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ.
ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಜೆ ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.
ಕಪ್ಪು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಕೋಳಿ ಮಾಂಸವೋ, ಹಂದಿ ಮಾಂಸವೋ ತರುತ್ತಾರೆ.
ಅಡುಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಮತ್ತೆ ಮಲಗುತ್ತಾರೆ.
ಹಂದಿ ಹೊಡೆಯಲು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗುವುದೇಕೆ?
ಮಂಗ ಓಡಿಸಲು ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತುವುದೇಕೆ?
ಅವರಿಗೆ ಸಮಯವಿಲ್ಲ.
ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ.
ಅಗತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ.
ಹಾಗಾಗಿ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಕೆಲಸ ವೃದ್ಧರ ಮೇಲೇ ಉಳಿದಿದೆ.
ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧರು, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು — ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವರದಿಗಳು!
ಇದು ಬಹುಶಃ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಇಂದಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವೈರುಧ್ಯ.
ಒಂದು ಕಡೆ ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:
“ಕಾಡು ಉಳಿಯಬೇಕು.”
ಸರಿ.
ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:
“ನಾವು ಹೇಗೆ ಉಳಿಯಬೇಕು?”
ಈ ಎರಡೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಬೇಕಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಾಕಾಗಿಲ್ಲ.
ಕಾಡು ಉಳಿಯಬೇಕು.
ಆದರೆ ಕಾಡಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುವ ಮನುಷ್ಯನೂ ಉಳಿಯಬೇಕು.
ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳು ಉಳಿಯಬೇಕು.
ಆದರೆ ಅವುಗಳಿಂದ ಬದುಕು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರೈತನಿಗೂ ರಕ್ಷಣೆ ಬೇಕು.
ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯ ಬೇಕು.
ಆದರೆ ಅದರೊಳಗಿನ ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನವೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು.
ಈಗ ಬೇಕಿರುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ‘ಹೊಸ ವಾಸ್ತವದ ವರದಿ’
ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ವರದಿ ತನ್ನ ಕಾಲದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ.
ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ವರದಿ ತನ್ನ ಕಾಲದ ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನ.
ಆ ವರದಿಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಷ್ಟೇ:
ಅವು ಸಿದ್ಧವಾದಾಗಿದ್ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಮತ್ತು 2026ರ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಒಂದೇ ಆಗಿದೆಯೇ?
ಜನರ ವಯಸ್ಸು ಬದಲಾಗಿದೆ.
ಯುವಕರ ವಲಸೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಕೃಷಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗಿದೆ.
ಜೀವನಶೈಲಿ ಬದಲಾಗಿದೆ.
ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅವಲಂಬನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಕಾಡಿನೊಂದಿಗೆ ಜನರ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷದ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗಿದೆ.
ಹಾಗಾದರೆ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಯನ ಏಕೆ ಮಾಡಬಾರದು?
ಅದು ಕೇವಲ ಮರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಎಣಿಸುವ ಅಧ್ಯಯನವಲ್ಲ.
ಮನುಷ್ಯರನ್ನೂ ಎಣಿಸುವ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಬೇಕು.
ಎಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳಿವೆ?
ಎಷ್ಟು ಜನ 60 ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರು?
ಎಷ್ಟು ಯುವಕರು ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ?
ಎಷ್ಟು ಜಮೀನು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿದೆ?
ಎಷ್ಟು ಜಮೀನು ಬಿಕೋ ಎನ್ನುತ್ತಿದೆ?
ಎಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು ಪರ್ಯಾಯ ವಸತಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಿವೆ?
ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಎಷ್ಟು ಬೆಳೆಹಾನಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ?
ಪರಿಹಾರ ಎಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ?
ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು.
ಕೊನೆಗೆ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ದೃಶ್ಯ
ಒಂದು ಕಡೆ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷ ತನ್ನ ವಾದ ಮಂಡಿಸುತ್ತಿದೆ.
ವಿಪಕ್ಷಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವರದಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಚಿಂತಕರು ಪರಿಹಾರ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಯಾವುದೋ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ…
ಒಬ್ಬ ಅಜ್ಜ ತನ್ನ ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಹೆಂಡತಿಗೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ:
“ಇವತ್ತು ಎಷ್ಟು ಹಂದಿ ಬಂದವು?”
ಅವಳು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ:
“ನಾಲ್ಕು.”
“ಮಂಗ?”
“ಅದಕ್ಕೆ ಲೆಕ್ಕವೇ ಇಲ್ಲ!”
ಇಬ್ಬರು ವೃದ್ಧರು ಎದ್ದು ಗಂಟೆ, ಜಾಗಟೆ ಹಿಡಿದು ತೋಟದ ಕಡೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
“ಹೂ… ಹೋ… ಹೋ…”
ಮಂಗಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಕುಳಿತು ನೋಡುತ್ತವೆ.
ಅಜ್ಜನ ಕಡೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಕೆಕ್ಕರಿಸಿ ನೋಡುತ್ತವೆ.
ನಂತರ ಮತ್ತೆ ತೋಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತವೆ.
ಅಜ್ಜ ಮತ್ತೆ ಗಂಟೆ ಬಾರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸದನದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
ಮಂಗಗಳೂ ತಮ್ಮ ‘ಅಧಿವೇಶನ’ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತವೆ.
ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಇಂದಿನ ವಾಸ್ತವ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾದ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ.
“ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ…
“ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು?”
ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಕೇಳಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಯಾಕೆಂದರೆ,
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಇಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಿರುವು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಈಗ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮನುಷ್ಯನನ್ನೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದ ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ!
ಇದನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಮತ್ತೊಂದು ವರದಿ ಬರೆದರೂ, ಮತ್ತೊಂದು ಅಧಿವೇಶನ ನಡೆಸಿದರೂ, ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಿದರೂ…
ಅಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೂತಿರುವ ಅಜ್ಜನ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಅವನಿಗೆ ಬೇಕಿರುವುದು ವರದಿ ಅಲ್ಲ.
ಅವನ ತೋಟಕ್ಕೆ ಬರುವ ಹಂದಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ.
ಮನೆಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗೆ ಬರುವ ಮಂಗದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ.
ಬೆಳೆ ನಾಶವಾದಾಗ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಭರವಸೆ.
ಮಕ್ಕಳು ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದರೂ ತಾನು ಗೌರವದಿಂದ ಬದುಕುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಯ ಮಧ್ಯೆ,
ಅಲ್ಲಿರುವ ಕೊನೆಯ ಮನುಷ್ಯನ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಕೇಳುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ.
ಅದು ಕೇಳಿದ ದಿನವೇ ಬಹುಶಃ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಚರ್ಚೆ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.